Borç, matematiksel olarak negatif bir yatırımdır: yıllık %45 faizli bir ihtiyaç kredisini kapatmak, risksiz olarak %45 getiri elde etmekle aynı şeydir. Bu yüzden ödeme planı yapmadan yatırım tarafına geçmek, çoğu bütçede net kaybettiren bir tercih olur. Aşağıda, borç yükünü hem faiz maliyeti hem de psikolojik sürdürülebilirlik açısından değerlendiren, adım adım uygulanabilir bir borç ödeme stratejisi kurgusunu bulacaksınız.
Strateji, ölçümle başlar. Tüm borçları tek tabloda görmeden hangi kalemin öncelikli olduğuna karar vermek mümkün değildir. Her borç için şu beş veriyi yazın:
Bu tabloyu çıkardığınızda genellikle şu tablo ortaya çıkar: toplam borcun küçük bir kısmı, toplam faiz yükünün büyük kısmını üretir. Kredi kartı nakit avansları ve asgari ödemeyle döndürülen kart bakiyeleri neredeyse her zaman listenin en pahalı kalemidir; taşıt veya konut kredileri ise en ucuzudur. Kart bakiyesini döndürme alışkanlığınız varsa, kartı akıllıca kullanma prensipleriyle ödeme planını aynı anda kurmak gerekir, aksi halde kapattığınız borç yeniden birikir.
Minimum ödemeleri tüm borçlara yapmaya devam edip, bütçeden artan ekstra tutarı tek bir borca yığmak temel mantıktır. Fark, o "tek borcun" nasıl seçildiğindedir.
| Kriter | Çığ yöntemi | Kartopu yöntemi | Hibrit |
|---|---|---|---|
| Sıralama ölçütü | En yüksek faiz oranı | En küçük kalan bakiye | Önce 1 küçük borç, sonra faize göre |
| Toplam faiz maliyeti | En düşük | Daha yüksek | Çığa yakın |
| İlk başarı hissi | Geç gelir | Hızlı gelir | Hızlı gelir |
| Kime uygun | Disiplini oturmuş, sayı odaklı kişi | Daha önce plan bırakmış kişi | Çok kalemli, dağınık borç yapısı |
Varsayımsal bir örnek faydalı olur: 20.000 TL kart borcu (aylık %4), 60.000 TL ihtiyaç kredisi (aylık %3) ve 40.000 TL taşıt kredisi (aylık %2) taşıyan biri, ekstra 3.000 TL'yi karta yönlendirdiğinde aylık yaklaşık 800 TL'lik faiz üretimini durdurmaya başlar; aynı 3.000 TL taşıt kredisine gitse durdurulan faiz üretimi yarısına iner. Oran farkı büyükse çığ yöntemi tartışmasız üstündür; oranlar birbirine yakınsa kararı motivasyon belirlesin.
Sıralama kadar önemli olan, o "ekstra tutarın" büyüklüğüdür. Aylık bütçe planı üzerinde çalışmadan bu kalem doğmaz. Pratikte en hızlı sonuç veren üç hamle:
Aynı borcu daha ucuz faizle taşımak, ödeme hızını artırmadan da tasarruf sağlar. Ancak her yeniden yapılandırma iyi değildir; kararı iki soruyla test edin: toplam geri ödeme tutarı düşüyor mu, ve vade uzuyor mu?