Sigorta, harcama kalemleri arasında en çok tartışılan başlıklardan biridir; çünkü karşılığında somut bir şey satın almazsınız. Ödediğiniz prim, gerçekleşmeyen bir olayın maliyetini üstlenmek içindir. Bu yüzden sigortaya "gider" gözüyle bakmak yerine, bütçenizde açılabilecek büyük bir deliğin fiyatlandırılmış hâli olarak bakmak daha doğrudur. Doğru kurgulanmış bir sigorta ihtiyacı analizi, aylık bütçe planınızın yanına konulduğunda hangi risklerin cebinizde kalabileceğini, hangilerinin devredilmesi gerektiğini net biçimde gösterir.
Sigorta kararının temelinde iki değişken vardır: olayın gerçekleşme olasılığı ve gerçekleştiğinde doğuracağı finansal şiddet. Bu ikisinin çarpımı beklenen kaybı verir, ancak asıl belirleyici olan ikinci değişkendir. Çünkü sık yaşanan ama küçük kayıpları nakit akışınızla, seyrek yaşanan ama yıkıcı kayıpları ise poliçeyle karşılamak gerekir.
Pratik bir eşik şudur: Beklenmedik bir olay, birikiminizin dörtte birinden fazlasını bir seferde silip süpürüyorsa, o risk sigortalanmalıdır. Bu eşik, acil durum fonu büyüdükçe yukarı kayar; yani tasarruf alışkanlığı geliştikçe daha yüksek muafiyetli ve daha ucuz poliçelerle çalışabilirsiniz.
Türkiye'de çalışanların büyük bölümü SGK kapsamındadır; dolayısıyla özel sağlık poliçesi bir "ilk katman" değil, "tamamlayıcı katman"dır. Burada iki ürün ayrımını netleştirmek gerekir:
Karar verirken bakılması gereken teknik detaylar prim tutarından önce gelir: ömür boyu yenileme garantisi, bekleme süreleri, doğum teminatı koşulları ve en önemlisi mevcut rahatsızlıkların kapsam dışı bırakılıp bırakılmadığı. Genç ve sağlıklıyken poliçe açtırmanın avantajı, yenileme garantisini erken kilitlemektir. Düzenli egzersiz ve önleyici kontroller ise hem prim artışını hem de cepten harcamayı sınırlar; sağlık harcamalarının dengesini kurmak sigortanın alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Trafik sigortası yasal zorunluluktur ve karşı tarafın zararını, poliçede yazan limitler dâhilinde karşılar. Kasko ise isteğe bağlıdır ve kendi aracınızı korur. Aracın piyasa değeri ile yıllık kasko primi arasındaki oran karar verdirici olmalıdır.
| Ölçüt | Trafik Sigortası | Kasko |
|---|---|---|
| Kapsam | Üçüncü kişilerin zararı | Kendi aracınız, hırsızlık, yanma, doğal afet |
| Zorunluluk | Yasal olarak zorunlu | İsteğe bağlı (krediyle alınan araçlarda genellikle şart) |
| Limit riski | Limit üstü zarar sürücüye kalır | Rayiç bedelle sınırlı |
| Ne zaman vazgeçilebilir? | Asla | Araç değeri düşük ve yerine koyma gücünüz varsa |
Kasko primi aracın değerinin belirgin bir yüzdesine yaklaşıyorsa, dar kapsamlı bir poliçe (yalnız çarpma, yanma, çalınma) ya da yüksek muafiyetli seçenek daha rasyoneldir. Ayrıca hasarsızlık indirimi bir varlıktır: Küçük bir hasarı poliçeden karşılamak, sonraki yıllarda ödeyeceğiniz ek primden pahalıya gelebilir.
DASK, deprem ve deprem kaynaklı riskleri kapsayan zorunlu poliçedir ancak teminatı metrekare bazlı bir üst limitle sınırlıdır ve eşyayı kapsamaz. Yangın, su baskını, hırsızlık, cam kırılması ve özellikle komşuya verilen zarar için ihtiyari konut sigortası gerekir. Primi genellikle diğer poliçelere kıyasla düşüktür; maliyet–fayda oranı bu yüzden en yüksek üründür.